Yurt dışı kaynaklı online alışveriş kapısı daralan vatandaşlar, ihtiyaçlarını karşılamak için fiziki olarak sınır ötesine yöneliyor. Tüketim talebi azalmadı. Sadece biçim değiştirdi. Kozmetik, elektronik ve giyim gibi lüks tüketim kalemlerindeki fiyat avantajını arayanlar uçak biletlerine sarıldı.
HARCAMALARDA SEYAHAT ETKİSİ
Bankalararası Kart Merkezi (BKM) istatistikleri bu keskin dönüşümü net rakamlarla belgeliyor. Mart ayında yerli kartlar kullanılarak yurt dışında gerçekleştirilen harcama tutarı 39,9 milyar TL bandına ulaştı. Bu rakam son bir yıllık periyodun en yüksek üçüncü değeri olarak kayıtlara geçti. Şubatta 35,4 milyar TL seviyesinde kalan işlemlerin mart ayındaki hızlı sıçraması dikkat çekiyor.
Ayrıntılara inildiğinde faturanın büyük kısmını havayolu, acente ve konaklama giderlerinin oluşturduğu görülüyor. Söz konusu dört kalemde yapılan işlemler mart ayında tüm zamanların zirvesini test ederek 27,4 milyar TL rakamını gördü. Şubat ayındaki 23,8 milyar TL'lik seyahat harcamaları bir sonraki ay yüzde 15,2 oranında genişledi. Yurt dışı kart kullanımının yüzde 68,5'i sadece seyahat odaklı gerçekleşti. 2025 yılı Nisan ayında 22,3 milyar TL olan bu kalem, 2026 Mart ayında 27,4 milyar TL seviyesine yerleşti. Yıllık büyüme yüzde 22,9 oldu.
FİZİKİ ALIŞVERİŞTE BÜYÜK SIÇRAMA
İnternetten sipariş veremeyen tüketici, valizini alıp mağazalara koştu. 2025 Nisan döneminde 52,5 milyar TL olan fiziki yurt dışı harcamaları, 2026 Mart itibarıyla 77,3 milyar TL seviyesine fırladı. Son 12 ayın bilançosu yüzde 47,2 oranında bir artışa işaret ediyor. Ocak 2026 döneminde 79,3 milyar TL ile tarihi bir rekor kırılmıştı. Şubat ayında 66,6 milyar TL bandına inen fiziki harcamalar, mart ayında yaklaşık yüzde 16 oranında toparlanarak yeniden 77,3 milyar TL rakamını buldu.
E-ihracat cephesinde ise tablo oldukça durgun. Türkiye'nin 2025 Nisan ayında 14,6 milyar TL olan e-ihracat hacmi, 2026 Mart ayında sadece 15,6 milyar TL seviyesine çıkabildi. Yıllık artış yüzde 7 bandında tıkandı. Bu alandaki en yüksek hacim 22,3 milyar TL ile 2025 Temmuz ayında kaydedilmişti. Tüketici rotasını dışarı çevirirken, içerideki ihracat büyümesi cılız kaldı.
TURİSTİN CÜZDANI KAPANDI
Vatandaş alışveriş için yurt dışına kaçarken, Türkiye'ye gelen yabancı turistler de artan fiyatlar yüzünden harcamayı kesti. Hediyelik eşya, yeme-içme ve giyim etiketlerinin Avrupa pazarını aratmaması turistin mağazalara girmesini engelledi.
2026 yılının ilk çeyreğindeki toplam turizm geliri 9,69 milyar dolar olarak açıklandı. Bireysel harcamalar bu rakamın 8,46 milyar dolarlık kısmını oluşturuyor. Turistlerin giyim ve ayakkabıya ayırdığı bütçe 977 milyon dolara, hediyelik eşya harcaması ise 378 milyon dolara kadar düştü. Perakende sektörünün kasasına giren toplam para 1,35 milyar dolar seviyesinde kaldı. Bu tutar, toplam turizm gelirinin sadece yüzde 14'üne denk geliyor. Rakam son 5 yılın en dip noktası.
Geçmiş yılların istatistikleri bu düşüşün vehametini kanıtlıyor. 2019 ilk çeyreğinde yüzde 19,6 olan perakende harcama payı, 2022 döneminde yüzde 23,2 oranına kadar tırmanmıştı. 2023 yılında yüzde 16,4, 2025 yılında ise yüzde 17,1 olarak gerçekleşen oran, 2026'nın ilk çeyreği itibarıyla yüzde 14 seviyesine inerek sert bir çakılma yaşadı.