CHP Niğde Milletvekili ve TBMM Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2026 yılı Bütçe Teklifi üzerine TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı konuşmada tarım, hayvancılık ve çiftçi borçları başta olmak üzere birçok başlıkta çarpıcı değerlendirmelerde bulundu.
Tarım Kanunu'na göre millî gelirin yüzde 1’inin çiftçiye destek olarak verilmesi gerektiğini hatırlatan Gürer, “2026 yılı için bu oran 722 milyar liraya denk geliyor ama çiftçiye ayrılan destek sadece 168 milyar lira. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın toplam bütçesi bile bu tutarın altında kalıyor” dedi. Gürer, desteklerin çoğu zaman geç verildiğini ve bu durumun üreticiyi ciddi anlamda zora soktuğunu söyledi.
“Çiftçinin Borcu Katlandı, Haciz Kapıda”
Tarımda yaşanan ekonomik darboğazı rakamlarla ortaya koyan Gürer, çiftçilerin bankalara olan borcunun yılbaşından bu yana 1 trilyon 100 milyar lira arttığını ifade etti. Gürer, “Sadece bu yıl 10 milyar lirayı aşan kredi takibi var. Borcunu ödeyemeyen üreticinin traktörüne, tarlasına, hayvanına ve hatta depodaki buğdayına bile haciz geliyor” diyerek tablonun ciddiyetine dikkat çekti.
İcra dosyalarındaki artışı da gündeme taşıyan Gürer, “Bu yıl 8,6 milyon yeni icra dosyası açıldı. Toplamda 24 milyonu aşan derdest dosya sayısı var. Geçmiş yıllarda yapılan silinmelere rağmen tablo değişmiyor” şeklinde konuştu.
“İthalata Bağımlılık Artıyor, Üretim Düşüyor”
Konuşmasında tarımsal üretimdeki düşüşe ve artan ithalata da değinen Gürer, “Nohut, mercimek, kuru fasulye gibi ürünlerde ciddi üretim kaybı var. İthal ettiğimiz mercimek, kendi üretimimizin neredeyse bir katı. Kuru fasulyede ise 2002 üretim seviyesindeyiz ama nüfus 30 milyon arttı” dedi.
TÜİK verilerine göre meyve üretiminde de ciddi düşüşler yaşandığını belirten Gürer, “Elmada yüzde 48, kirazda yüzde 70, limonda yüzde 34 kayıp var. Tahılda son iki yıldaki toplam üretim kaybı 8 milyon ton. Buğdayda üretim 22 milyon tondan 17,9 milyon tona geriledi. Buna rağmen çiftçiye tek kuruş destek verilmedi” ifadelerini kullandı.
“Hayvan Sayısı Düşüyor, İthalat Bitmiyor”
Hayvancılıkla ilgili verilerin de iç açıcı olmadığını vurgulayan Gürer, “2010'dan bu yana 10 milyon baş hayvan ithal edildi. Buna rağmen ette sorun çözülmedi. Yerli ırklarımız giderek azalıyor. 2024’te 559 bin hayvan ithal edildi, yıl sonuna kadar bu rakamın 895 bine ulaşması bekleniyor. Şap hastalığına rağmen kaç hayvanın kaybedildiği açıklanmadı” diye konuştu.
“Verilerde Tutarsızlık, Kurumlarda Öngörü Eksikliği”
Kurumların öngörü ve veri paylaşımı konusunda çelişkili açıklamalarda bulunduğunu belirten Gürer, “Merkez Bankası mayısta ‘Zirai don etkili olmayacak’ dedi, beş ay sonra ise kuraklık ve dondan bahsetti. Tarım Bakanı ise ‘Arz açığı yok’ demişti. Aynı dönemde ben bu tabloyu kamuoyuna duyurmuştum ama dinlenmedim. Kurumlar arasında ciddi koordinasyon ve veri sorunu var” eleştirisini yaptı.
“2026 Bütçesi Umut Değil, Hayal Kırıklığı”
2026 yılı bütçesinin toplumun geniş kesimlerini kapsamadığını söyleyen Gürer, “Bu bütçede işçi yok, çiftçi yok, memur yok, emekli yok. Staj ve çırak mağdurları, kademeli emeklilik bekleyenler, taşerona kadro umudu taşıyanlar da yok. Bu bütçe mağdur kesimlere umut değil, hayal kırıklığı sunuyor” dedi.
