Bir ilçenin Türkiye'de il statüsüne yükseltilebilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenmiş çok sıkı kriterler bulunuyor. Gebze, bu kriterlerin neredeyse tamamında birçok mevcut ili geride bırakıyor:
Nüfus Kriteri (En az 100 bin): Gebze, sadece ilçe merkezi olarak 400 bini aşan nüfusuyla Türkiye'deki yaklaşık 40 ili tek başına geride bırakıyor. Çayırova, Darıca ve Dilovası gibi doğrudan bağlı olduğu havza da hesaba katıldığında bu nüfus 800 bini buluyor.
İl Merkezine Uzaklık (En az 30 km): Gebze'nin, Kocaeli'nin merkezi olan İzmit'e uzaklığı yaklaşık 45-50 kilometre civarında bulunuyor ve bu coğrafi kriteri başarıyla karşılıyor.
Ekonomik ve Teknolojik Altyapı: Türkiye’nin en büyük Organize Sanayi Bölgelerine (OSB), Bilişim Vadisi'ne, TÜBİTAK MAM'a ve Gebze Teknik Üniversitesi'ne ev sahipliği yapan ilçe, ülkenin sanayi üretiminin ve ihracatının dev bir yüzdesini tek başına sırtlıyor.
Olası Bir Düzenlemede Harita Nasıl Değişecek?
Eğer idari düzenleme yasalaşır ve Gebze il statüsü kazanırsa, Kocaeli ve Marmara Bölgesi haritasında radikal bir değişim yaşanacak. Ankara kulislerinde konuşulan muhtemel senaryoya göre Gebze tek başına değil, bir "Yarımada İl Modeli" ile haritadaki yerini alacak.
Gebze İl Sınırlarına Bağlanması Muhtemel İlçeler: Gebze'nin il olması halinde, lojistik ve coğrafi olarak İzmit ile bağı kopma noktasına gelen Darıca, Çayırova ve Dilovası ilçelerinin de Kocaeli'den ayrılarak doğrudan "Gebze İli" çatısı altına girmesi kaçınılmaz gözüküyor. Hatta İstanbul'un çeperinde kalan Tuzla ve Şile'nin bazı köylerinin dahi bu yeni idari sınırlara dahil edilebileceği iddia ediliyor.
Avantajları ve Dezavantajları Neler Olur?
Gebze'nin il olması, bölgeye hem büyük kolaylıklar hem de yeni sorumluluklar getirecektir:
Avantajları: Kamu yatırımlarından ve genel bütçeden alınacak pay doğrudan artacak. Vatandaşlar valilik, il emniyet gibi resmi işlemler için İzmit'e gitmek zorunda kalmayacak, yerel bürokrasi hızlanacak. Kentleşme ve altyapı projeleri "il" bütçesiyle daha hızlı çözülecek.
Dezavantajları: Kocaeli (İzmit) büyük bir vergi ve sanayi gücünü kaybedeceği için Kocaeli Büyükşehir Belediyesi'nin bütçesinde ciddi bir daralma yaşanabilir. Ayrıca Gebze, zaten yoğun olan göç ve nüfus baskısını "il" unvanıyla birlikte daha da fazla hissedebilir.