Temmuz 2026'da Ankara'nın ev sahipliği yaptığı NATO Zirvesi, Türkiye-ABD ilişkilerinde kısıtlamaların kalktığı yeni bir süreci başlattı. Zirvede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşen ABD Başkanı Donald Trump, kısıtlamaları esnetecekleri yönünde yeşil ışık yaktı. Bu hamlenin hemen peşinden ABD yönetimi, Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN projesinde ihtiyaç duyulan kritik jet motorunun satışına onay verdi. Savunma sanayisini yıllardır doğrudan etkileyen federal yasanın hukuki yapısı ve yaptırımların ne anlama geldiği yeniden tartışmaya açıldı.
CAATSA NEDİR, HANGİ ÜLKELERİ HEDEF ALIR?
Amerika'nın Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası (CAATSA), ABD'nin ulusal güvenliğine tehdit olarak belirlediği ülkelere siyasi ve ekonomik kısıtlama uyguladığı bir federal yasa. ABD Kongresi 2017 yılında kabul ettiği bu metinle asıl olarak Rusya, İran ve Kuzey Kore'nin istihbarat, ekonomik ve askeri faaliyetlerini sınırlamayı hedefledi. Yasanın 231. maddesi ise bu üç ülkenin istihbarat ve savunma sektörleriyle önemli düzeyde ticaret yapan üçüncü taraf ülkeleri ve kurumları doğrudan yaptırım kapsamına alıyor.
TÜRKİYE CAATSA YAPTIRIM LİSTESİNE NEDEN ALINDI?
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri satın aldığı gerekçesiyle yasanın 231. maddesi işletildi ve Aralık 2020'den itibaren kısıtlamaların muhatabı oldu. Washington yönetimi bu alımı gerekçe göstererek Türkiye'yi ortağı olduğu F-35 savaş uçağı programından çıkardı.
SAVUNMA SANAYİSİNE HANGİ KISITLAMALAR UYGULANDI?
Yaptırım kararıyla birlikte Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) listeye eklendi. Kurumun ABD'den askeri ekipman ve teknoloji ihracat lisansı alması yasaklandı. Uluslararası finans kuruluşları ve ABD bankalarının SSB'ye kredi vermesi engellendi. Uygulanan kısıtlamalar kurumsal yapıyla sınırlı kalmadı. Dönemin SSB Başkanı ve üst düzey bürokratlarına vize engeli getirilip ABD'deki mal varlıkları donduruldu.
CAATSA YAPTIRIMLARI KALKIYOR MU?
Yasaya göre kısıtlamaların kalkması için sıkı bir Kongre denetimi gerekiyor. Ankara'da düzenlenen son NATO Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşen Donald Trump ise sürece doğrudan müdahale etti. Trump, "CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız, dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz" diyerek yaptırımların kalkacağının güvencesini verdi. ABD'nin yerli savaş uçağı KAAN için hayati önem taşıyan jet motoru satışına onay vermesi süreci hızlandıran ilk somut adım oldu.
