ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın ulusal acil durum yetkilerine dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini iptal etti. Mahkeme, 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nı (IEEPA) tarifeler için kullanmasının yetki aşımı olduğuna hükmetti. Trump ise kararı “utanç verici” olarak nitelendirdi.
Yüksek Mahkeme: Tarife yetkisi bu yasa kapsamında değil
Yüksek Mahkeme, alt mahkemenin Trump’ın tarifelerinin yetki aşımı olduğuna ilişkin kararını onadı. Kararda, söz konusu yasanın başkana “ithalatı düzenleme” yetkisi verdiği ancak bunun doğrudan gümrük tarifesi koyma yetkisi anlamına gelmediği vurgulandı.
Başkanlık görevini yürüten Baş Yargıç John Roberts, yasa metninden alıntı yaparak, yarım asırlık uygulama süresi boyunca hiçbir başkanın bu yasaya dayanarak gümrük tarifesi uygulamadığını belirtti. Roberts, bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin daha önce emsalinin bulunmadığını ve bunun başkanın yetkilerini aştığını ifade etti.
Kararda, ABD’nin tarifeler yoluyla elde ettiği ve aylık yaklaşık 30 milyar dolar olduğu tahmin edilen ek gelirin iade edilip edilmeyeceğine ilişkin bir değerlendirmeye ise yer verilmedi.
Trump: “Karar utanç verici”
Kararın ardından Beyaz Saray’da basın toplantısı düzenleyen ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin kararını sert sözlerle eleştirdi. Trump, “Bu son derece büyük bir hayal kırıklığı ve bazı üyelerin tutumundan utanıyorum. Ülkemiz için doğru olanı yapma cesareti gösteremediler” dedi.
Trump, tarifeler sayesinde ABD borsalarının rekor kırdığını ve uluslararası krizlerin çözümünde bu araçtan yararlandığını savunarak, “Çözdüğüm 8 savaşın 5’ini bitirmek için tarifeler kullanıldı” ifadelerini kullandı.
“Alternatif yetkilerimiz var”
Mahkemenin tarifeleri tamamen ortadan kaldırmadığını, sadece bir uygulama yolunu kapattığını savunan Trump, başka yasal dayanaklarla tarifeleri sürdürebileceğini söyledi. Ulusal güvenlik kapsamında uygulanan tarifelerin yürürlükte kalacağını belirten Trump, ayrıca Ticaret Yasası’nın 122. maddesi uyarınca yüzde 10’luk küresel bir tarife getiren kararname imzalayacağını açıkladı.
Trump, Meksika’yı ABD’nin otomotiv endüstrisini, Tayvan’ı ise mikroçip sektörünü zayıflatmakla suçladı. ABD’nin üretiminin yurt dışına kaydırılmasına karşı tarifelerin gerekli olduğunu savundu.
ABD’nin tarifeler yoluyla topladığı yüzlerce milyar doların iade edilip edilmeyeceği sorusuna ise Trump, mahkeme kararında bu konunun ele alınmadığını belirterek net bir yanıt vermedi.
Piyasalar ve siyasi tepkiler
Karar, Demokrat Partili siyasetçiler ve iş dünyasının bazı temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılandı. Cumhuriyetçi siyasetçiler ise kararın ABD’nin haksız ticaretle mücadelesine zarar verdiğini savundu.
Kararın ardından, tarifelere ilişkin belirsizlik nedeniyle baskı altında olan ABD borsa endeksleri iki haftadan uzun sürenin en güçlü yükselişini kaydetti. ABD doları değer kaybederken, hazine tahvillerinin getirilerinde sınırlı artış görüldü.
Trump, Hindistan ile yapılan ticaret anlaşmasının geçerli olduğunu ve tüm ticaret anlaşmalarının yürürlükte kalacağını ifade ederken, Suriye ve İran’a ilişkin açıklamalarda da bulundu.